YAŞASIN CUMHURİYET

0 Paylaşımlar

24 Temmuz’da imzalanan Lozan Antlaşması ile bağımsızlığı kabul edilen yeni Türk Devletinin artık bir yönetim rejimi belirleme zamanı gelmişti. Mustafa Kemal 28 Ekim gecesi arkadaşları ile bir akşam yemeğinde buluştu. Mustafa Kemal bu yemekte tarihe geçen şu sözleri söyledi; “Efendiler! Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz.”

Kurtuluş mücadelesini kazanmış bir halk için artık gerçek bir devlet olma zamanı gelmişti. Savaş döneminde demokrasiye geçilmiş ama yönetim rejimi tam olarak net değildi. Monarşiye dönülmesi artık imkansızdı.

Süreç

Lozan ile bağımsızlığımız kazanılmış olsa da yönetim rejimi netleşmedikçe bu antlaşma tam anlamıyla geçerli diyemeyecektik. 1923 yılının 28 Ekim gecesi Mustafa Kemal, Çankaya köşkünde arkadaşları ile bir akşam yemeğinde buluştu. Bu geceyi Mustafa Kemal Nutuk’ta şöyle anlatmıştır:

“Gece olmuştu… Çankaya’ya gitmek üzere Meclis binasından ayrılırken, koridorlarda beni beklemekte olan Kemalettin Sami ve Halit Paşa’lara rastladım. Ali Fuat Paşa, Ankara’dan hareket ederken bunların Ankara’ya geldiklerini o günkü gazetede ‘Bir Uğurlama ve Bir Karşılama’ başlığı altında okumuştum. Daha kendileriyle görüşmemiştim. Benimle konuşmak üzere geç vakte kadar orada beklediklerini anlayınca, akşam yemeğine gelmelerini, Milli Savunma Bakanı Kazım Paşa vasıtasıyla kendilerine bildirdim. İsmet Paşa ile Kazım Paşa’ya ve Fethi Bey’e de Çankaya’ya benimle birlikte gelmelerini söyledim. Çankaya’ya gittiğim zaman, orada, beni görmek üzere gelmiş bulunan Rize Milletvekili Fuat, Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref Bey’lerle karşılaştım. Onları da yemeğe alıkoydum. Yemek sırasında: ‘Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz’ dedim. Orada bulunan arkadaşlar, derhal düşünceme katıldılar. Yemeği bıraktık. O dakikadan itibaren, nasıl hareket edileceği konusunda kısa bir program yaparak arkadaşları görevlendirdim. Yaptığım programın ve verdiğim talimatın uygulanışını göreceksiniz. (Atatürk, 1927)

Efendiler, görüyorsunuz ki Cumhuriyet ilanına karar vermek için Ankara’da bulunan bütün arkadaşlarımı davet ederek onlarla görüşüp tartışmaya asla lüzum ve ihtiyaç görmedim. Çünkü, onların da aslında ve tabii olarak benim gibi düşündüklerinden şüphe etmiyordum. Halbuki o sırada Ankara’da bulunmayan bazı kişiler, yetkileri olmadığı halde, kendilerine haber verilmeden, düşünce ve rızaları alınmadan Cumhuriyet’in ilan edilmiş olmasını bize gücenme ve bizden ayrılma sebebi saydılar.” (Atatürk, 1927)

29 Ekim sabahı toplanan meclis sabah konuşulan konulardan sonra saat 20:30’da sunulan yasa değişikliği teklifini 158 oyun tamamını alarak kabul etti. Bu yasa teklifinde “Türkiye Devletinin hükümet şekli cumhuriyettir.” hükmü yer alıyordu. Bu tarihten itibaren Türkiye Cumhuriyeti ibaresi anayasada yer almaya başladı.

Mondros antlaşmasının 5. Yılından bir gün öncesi seçilmişti bu kutlu gün için. 5 yıllık bir süreçte Türk milletinin verdiği mücadeleyi ve geçen zamanda nasıl ayağa kalktığının bir göstergesi olmuştur. Alkışlarla kutlanan bu karar diğer yıllarda da sürekli olarak kutlanmış ve bir Milli Bayram haline dönüşmüştür. 10. Yıl kutlamalarında Atatürk’ün 10. Yıl Nutkunu aşağıdan dinleyebilirsiniz.

                                                   YAŞASIN CUMHURİYET

Deneyimlerini İfadelerle ve Yorumunla Paylaş
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
0 Paylaşımlar
Eskişehir Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümünde 3. sınıf öğrencisiyim. Aynı zamanda web tasarım ve kodlama okumaktayım. Sizlere Tarih ve Siyaset alanında özgün içerikler üretmek için çalışacağım

Bir cevap yazın

Back To Top